ลาหู่(มูเซอ)

ลาหู่(มูเซอ)

pk000011_1

ชาติพันธุ์ลาหู่ หรือ ที่นิยมเรียกกันว่า มูเซอ

ลาหู่หรือมูเซอมีภูมิลำเนาเดิมอยู่ในประเทศธิเบต ถูกชาวจีนรุกรานก็ค่อยๆ ถอยลงมาทางใต้ ในศตวรรษที่ 17 และ 18 พวก มูเซอได้ตั้งอาณาจักรอิสระของตนเอง บริเวณเขตแดน พม่า-จีน มีหัวหน้าปกครองกันเอง เมื่อ พ.ศ. 2423-2433 มูเซอถูกจีนรุกรานอีก จึงอพยพลงมาทางใต้ บางพวกเข้าไปอาศัยในลาว รัฐฉาน และประเทศไทย ปัจจุบันมูเซอใน จังหวัดกำแพงเพชร เชียงราย เชียงใหม่ ตาก เพชรบูรณ์แม่ฮ่องสอน ลำปาง และพะเยา

ชาวมูเซอที่ อพยพเข้าสู่ประเทศไทย แบ่งออกเป็น 4 พวก คือ
1. มูเซอแดง (Lahu Nyi) มีจำนวนมากที่สุดในบรรดาพวกมูเซอด้วยกัน เรียกตัวเองว่า ลาฮูยะ (Lahu-ya)
2. มูเซอดำ (Lahu Na) มีจำนวนเป็นที่สองรองจากมูเซอแดง เรียกตัวเองว่า ลาฮูนะ (Lahu Na) คนไทยภาคเหนือและ ไทยใหญ่เรียก มูเซอดำ
3. มูเซอซิ (Lahu Shi) มีจำนวนน้อยที่สุด คนไทยเรียก มูเซอกุย (Mussuh Kwi) หรือมูเซอเหลือง มี 2 เชื้อสายคือ เชื้อสาย บาเกียว (Ba Kio) และบาลาน (Ba Lan)
4. มูเซอเชเล (Lahu Shehleh) มีจำนวนเป็นอันดับสามรองจากมูเซอดำ เรียกตัวเองว่า ลาฮูนาเมี้ยว (Lahu Na-Muey) พวกมูเซอแดงเรียกพวกนี้ว่ามูเซอเชเล

08lisu-dressการแต่งกาย

1. มูเซอแดง (Lahu Nyi) หรือลาฮูยะ (Lahu-ya) ผู้หญิงมูเซอแดง มีแถบผ้าสีแดงเย็บบนผ้าสีดำ ผ้านุ่งมีลายสีขาวสีเหลือง น้ำเงิน เสื้อแขนยาวทรงกระบอก ตัวเสื้อสั้นเปิดเห็น พุง ผ่าอก กลาง ติดแถบผ้าสีแดง ขอบคอใช้กระดุมเงิน ผู้ชายตัดผมสั้น เสื้อสีดำผ่าอกกลางมีกระดุมโลหะเงินประดับที่แขนเสื้อ ข้างหน้าและ ข้างหลัง เวลาเดินทางมีหน้าไม้กับดาบ ติดตัวไปด้วยเสมอ
2. มูเซอดำ หรือ ลาฮูนะ (Lahu Na) คนไทยภาคเหนือและ ไทยใหญ่เรียก มูเซอดำ เพราะนิยมแต่งกายด้วยผ้าสีดำ ผู้ชายสวมเสื้อดำแขนยาว ผ่าอกกลางสั้นแค่บั้นเอว กางเกงจีน สีดำหลวมๆยาวลงไปแค่หัวเข่า มีผ้าสีดำทำเป็นสนับแข้งติดขอบสีขาวตอนล่าง โพกศีรษะด้วยผ้าดำ ผู้หญิงสวมเสื้อดำ แขนยาว ตัวเสื้อยาวลงมาครึ่งน่อง นุ่งกางเกง ผ่าอกกลาง เย็บผ้าสีขาวไว้ข้างต้นคอหน้าลงมาถึงใต้หัวไหล่ โพกศีรษะ ด้วยผ้าดำยาว ใส่สนับแข้งสีด
3. มูเซอชิ (Lahu Shi) หรือ มูเซอกุย (Mussuh Kwi)หรือมูเซอเหลือง มี 2 เชื้อสายคือ เชื้อสาย บาเกียว (Ba Kio) และบาลาน (Ba Lan) ผู้หญิงแต่งกาย 2 แบบ คือ ในเวลา ปกติสวมเสื้อดำหรือขาว ติดแถบสีแดง นุ่งผ้า ซิ่นสีดำติดแถบผ้าสีขาวทั้งข้างบนและล่าง โพกผ้าสีดำและขาว อีกแบบหนึ่งแต่งกายคล้ายลีซอ ผู้ชายเดิมนิยมโกนผม เว้นไว้หย่อม เดียวตรงกลาง แล้วผูกปลายผมด้วยเส้นด้าย หรือถักเปีย โพกศีรษะด้วยผ้าสีดำ สีขาว สวมเสื้อสีดำผ่าอก กลางมีกระดุมโลหะเงิน กางเกงแบบจีนหลวมๆ สีฟ้า
4. มูเซอเชเล (Lahu Shehleh)หรือ ลาฮูนาเมี้ยว(Lahu Na-Muey) ผู้หญิงสวมเสื้อดำยาวลงมาถึงข้อเท้า ผ่าอกข้างประดับโลหะเงินหลายแถว พาดไขว้ลงมาถึงใต้รักแร้ ริมผ้า มีสีเหลือง ขาว แดง แขนเสื้อหลวมๆ โพกศีรษะผ้าดำ มีห่วงคอและกำไล ส่วนผู้ชาย แต่งกายเหมือนชาวเขาเผ่าอื่น

การปกครอง ชาวมูเซอ มีหัวหน้าหลายระดับซึ่งได้รับอิทธิพลจากชาวไทยใหญ่  แบ่งได้ดังนี้ 1) พญา 2) พ่อหมื่น(เสียงสูง) 3) เสือ 4) พ่อหมื่น (เสียงต่ำ) ตำแหน่งเหล่านี้บางส่วนเป็นการเลือกมา บางส่วนเป็นมรดกตกทอด นอกจากนั้นยังมี สภาหมู่บ้านประกอบด้วย หัวหน้าหมู่บ้าน ผู้ช่วย (ถ้ามี) ผู้อาวุโส และพ่อครู หรือพระประจำ หมู่บ้าน บุคคลที่มีอิทธิพลมากที่สุด ได้แก่ พ่อครู หรือปู่จอง ทำหน้าที่ตัดสินใจเรื่องสำคัญ หัวหน้าหมู่บ้านต้องฟังความคิดเห็นของพ่อครูเป็นหลัก 

ครอบครัวของชาวมูเซอประกอบด้วย หัวหน้าครอบครัว ภรรยาและลูก หลายครอบครัวรวมกันเป็นครัวเรือน (household) ภายใต้การปกครองของหัวหน้าครัวเรือน แต่ละครัวเรือนมีผีประจำครัวเรือนของตน ชายหญิงมูเซอ เมื่อแต่งงานแล้วฝ่ายชาย ต้องมาอยู่บ้านฝ่ายหญิง เพื่อช่วยทำงานให้พ่อแม่ฝ่ายหญิงสำหรับมูเซอแดงอย่างน้อยเป็นเวลา 3 ปี จากนั้นจึงแยกครอบครัวไปต่างหาก ส่วนมูเซอดำไม่มีกำหนด มูเซอถือว่าสามีของลูกสาวเป็นทรัพย์สินอย่างหนึ่ง จึงยกย่องลูกสาวมากกว่าลูกชาย การหย่าร้างมีอยู่เสมอ ใน สังคมมูเซอ ทั้งสองฝ่ายจะแบ่งสมบัติเท่ากัน ถ้าฝ่ายหญิงไม่ยอมเลิกสมบัติจะตกเป็นของฝ่ายหญิงและชายจะเสียเงินให้ผู้หญิง สังคมมูเซอไม่มีความเหลื่อมล้ำของสถานภาพทางเพศอย่างรุนแรง ผู้ชายเข้าห้องครัวทำกับข้าว เลี้ยงลูก หญิงสามารถอ้างอำนาจเทพเจ้ากือชา และประกอบพิธีกรรมทาง ศาสนาได้เช่นกัน

ประเพณีและวัฒนธรรมของชาวลาหู่

ประเพณีกินวอ หรือ ประเพณีขึ้นปีใหม่ของชาวลาหู่

ประเพณีกินวอ หรือ ประเพณีการขึ้นปีใหม่ของชาวลาหู่

684_1

ประเพณีกินวอ คือ งานปีใหม่ของชาวลาหู่นอกจากนี้ยังเป็นวันเซ่นไหว้ผีหลวงประจำดอย ผีเมืองประจำหมู่บ้าน และวิญญาณของบรรพบุรุษการเฉลิมฉลองปีใหม่ ในภาษาลาหู่(มูเซอ) เรียกว่า ประเพณี เขาะเจ๊าเว ซึ่งแปลว่า “ปีใหม่การกินวอ” ซึ่งจะเป็นช่วงเวลาที่บรรดาญาติมิตร ได้กลับมาร่วมงานกันที่บ้านอย่างพร้อมเพรียงเรียงหน้า ไม่ว่าจะอยู่ใกล้ไกลเมื่อทราบว่าทางหมู่บ้านตัวเองจะจัดงานดังกล่าวก็จะกลัมาร่วมกัน เทศกาลของลาหู่ค่อนข้างจะมีเอกลักษณ์เป็นของตัวเอง แตกต่างจากชนเผ่าอื่นๆ ซึ่งปีใหม่หรือการกินวอนี้ มีความสำคัญต่อชาวลาหู่อย่างยิ่ง เพราะเป็นประเพณีที่เกี่ยวเนื่องกับวิถีชีวิตความเป็นอยู่ของเผ่าเสียเป็นส่วนมาก ในงานเลี้ยงวันปีใหม่ของ ลาหู่ จะมีการใช้ หมูดำ เป็นหลักในการสังเวยและการเลี้ยงกัน กล่าวคือ จะมีการฆ่าหมูดำ แล้วเอาส่วนที่เป็นเนื้อหมูและหัวของหมู นำไปเซ่นสังเวยต่อ”เทพเจ้าอื้ซา”พร้อมกับข้าวเหนียวนึ่งที่นึ่งแล้วมาตำให้เหนียว เมื่อเสร็จแล้วก็ปั้นให้เป็นก้อนกลมๆ เรียกว่า “อ่อผุ” บางที่จะได้ยินเรียกกันว่า “ข้าวปุ๊ก” แล้วจึงน้ำเนื้อหมูดังกล่าว มาปรุงหรือทำเป็นอาหารเลี้ยงกันอย่างเต็มที่ ชั่วตั้งแต่หัวค่ำขึ้นไปก็จะมีการเเสดง การเต้นรำของชาวมูเซอ คือการเต้น “จะคึ” พิธีนี้จะมีตไปจนถึงรุ่งสาง

ประเพณี การแต่งงาน การแต่งงานเกิดจากการรักใคร่ชอบพอกันของหนุ่มสาว ยึดถือผัวเดียวเมียเดียว แต่ถ้าต้องการมีคู่ใหม่ต้องหย่าจากคู่เดิมเสียก่อน หากผู้ใดฝ่าฝืนจะถูกลงโทษ ตามประเพณี เช่น ปรับ ไล่ออกจากหมู่บ้านการมีเพศสัมพันธ์ก่อนแต่งงานไม่ถือเป็นเรื่องเสียหาย แต่ควรให้มิดชิดรอดพ้นสายตาผู้ใหญ่โดยเฉพาะผู้นำ ทางศาสนา หากถูกจับได้อาจถูกลงโทษ เพราะถือว่าทำผิดประเพณี หากตั้งครรภ์ทั้งคู่จะต้องถูกปรับและฆ่าหมูประกอบพิธีเลี้ยงผีหมู่บ้าน เพราะถือว่าอาจจะทำให้เกิดเจ็บไข้ได้ป่วย การปลูกพืชต่างๆ อาจล้มเหลวได้

การ เกิด มูเซอคลอดบุตรในบ้านของตน โดยชาวบ้านหรือสามีมาช่วยทำคลอดในกรณีที่ไม่มีหมอตำแย เมื่อคลอดแล้วจะนำรกไปล้างแล้วนำไปฝังไว้ใต้บันไดขึ้นบ้าน ก่อนฝังหมอผี จะทำพิธีจุดเทียนขี้ผึ้งสวดคาถาพร้อมกลบดินให้แน่นทับด้วยไม้ป้องกันสัตว์มา คุ้ยเขี่ย เชื่อว่าที่ฝังรกเป็นชีวิตของเด็ก เมื่อไม่สบายก็จะเอาน้ำร้อนไปราดที่หลุมฝังรก เพื่อกระตุ้น เตือนให้ไปช่วยปกป้องรักษาเด็ก มีเฉลวผูกติดปลายไม้ปักไว้ที่เชิงบันไดป้องกันผีร้ายต่างๆ หรือห้ามบุคคลภายนอกเข้าบ้านในระหว่างที่มีการอยู่ไฟ หลังคลอดแม่ต้องอยู่ไฟ 12 วัน และกินแต่ไก่ต้มเท่านั้น เชื่อว่าจะทำให้มีน้ำนมมาก

ศาสนา มูเซอมีพื้นฐานในความเชื่อเรื่องผี ได้แก่ ผีฟ้า (กื่อซา)เปรียบเสมือนพระเจ้าเป็นผู้สร้างสรรค์สิ่งดีงามในโลก ผีฟ้าที่มีอิทธิพลที่สุด คือ อาชาฟูคู  ตัวแทนของผีฟ้าที่ยิ่งใหญ่ในปัจจุบัน คือ มอกนะตูปู หรือ พ่อครูใหญ่ หรือปู่จองหลวง ผีเรือน ทำหน้าที่คุ้มครองภัยให้คนในบ้านเรือน เป็นผีดวงวิญญาณของบรรพบุรุษที่ล่วงลับ และผีหมู่บ้าน ทำหน้าที่คุ้มครองหมู่บ้าน มีศาลปลูกอยู่ด้านหนึ่งของหมู่บ้าน ชาวมูเซอจะมีพ่อครูเป็นหัวหน้าใหญ่ในการทำพิธีกรรมของหมู่บ้าน มูเซอเรียกพ่อครูว่า ตูบูปาและมีผู้ ช่วย คือ ซาลาปา จะทำหน้าที่เมื่อพ่อครูไม่อยู่หรือป่วย นอกจากนี้ยังมีผู้ดูแลวัด เรียก ลาซอปาและผู้ดูแลในการทำพิธีของชาวบ้าน เรียก อาจา อย่างไรก็ตาม มีมูเซอบางส่วนที่หันมานับถือศาสนาคริสต์

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s